Akademik Veri Yönetim Sistemi
Tez Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Şehir Ve Bölge Planlama Bölümü, Türkiye
Tez Danışmanı: Ela Babalık
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: İngilizce
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:
Erişilebilirlik herkes için bir
haktır. Kentsel hizmetlere erişebilmek için, kent mekanının tüm bileşenleriyle
olası her kensel ulaşım güzergahı tüm engellerden arınmış olması gerekir.
Belirtilen engeller yasal çerçeve, kentsel alan, toplumsal durum ve yönetim ile
ilgili engellerdir. Bu açıdan erişim hakkı, erişilebilirliğin önündeki
engelleri anlamak için başlangıç noktası olarak geniş kapsamlı bir kavram
olarak karşımıza çıkmaktadır. Teorik çerçeve, kapsayıcı erişilebilirliği
hareket kısıtlılığı olan bireyler için bir zincir olarak ele alarak, Kent Hakkı
ve bağımsız hareketlilik aracılığıyla erişilebilirliğin birbiriyle ilişkili
olduğunu vurgulamaktadır. Ancak uygulamada, erişilebilirlik kuralları iyi
tanımlanmış olsa bile, erişilebilirliğin mekansal, toplumsal ve idari engelleri
içeren çok önemli bir sorun olduğu açıktır. Bu araştırma, erişilebilirlik
kavramını sorgularken öncelikle bu engelleri anlamakla başlamaktadır. Ayrıca,
Türkiye'deki mevcut araştırmaların, sosyo-demografik durumun ve yasal
çerçevenin analizi, araştırılması ve eleştirel olarak tartışılması gereken bir
boşluk olduğunu ortaya koymaktadır. Hangi bakış açılarıyla ve hangi felsefi
yaklaşımlarla konunun ele alındığı araştırmanın dayanak noktasını
oluşturmaktadır. Tez kapsamında araştırmacı bakış açısıyla gerçekleştirilen
yasal analiz, mekansal alan çalışması yoluyla elde edilen analizler ve odak
grup toplantıları aracılığıyla kullanıcı bakış açısıyla yapılan edinimler
araştırma metodolojisinin kökenini oluşturmaktadır. Tezin üç araştırma yöntemi
bulunmaktadır. Bunlar mevcut durum araştırması, alan çalışması araştırması ve
odak grup tartışmalarıdır. Temel araştırma sorusu ‘Erişilebilirliğin birbiriyle
bağlantılı süreçler olarak yasal, mekansal, toplumsal ve idari yönleri Türkiye'de
hareket kısıtlılığı olan bireylerin erişim haklarını kullanmalarını kısıtlayan
engeller nasıl yaratıyor?' ve ana hipotez ise 'Erişim hakkı herkes için bir
haktır ve erişilebilir entlere sahip olmanın yolu, birbiriyle ilişkili dört
yönü içeren kapsamlı bir erişilebilirlik çerçevesi sağlandığı sürece mümkündür:
yasal, mekansal, toplumsal ve idari.' Araştırmanın sonunda, Türkiye için
kapsamlı bir kentsel politika ve kurallar çerçeve ortaya çıkmaktadır. Ancak
erişim hakkının önünde önemli mekansal, toplumsal ve idari engeller
bulunmaktadır. Bu araştırma, belirtilen engelleri anlayarak mevcuttaki boşluğu
doldurmayı amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında yalnızca yasal ve/veya mekansal
olana odaklanan engeller değil, birbirine bağlı yasal, mekansal, toplumsal ve
idari yönlerden oluşan erişilebilirlik engellerinin araştırılması
amaçlanmaktadır.