SOSYAL POLİTİKA UYGULAMASI OLARAK TÜRKİYE’DE KORUYUCU AİLE SİSTEMİ: KARŞILAŞTIRMALI BİR ANALİZ
Tez Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Politikalar Anabilim dalı, Türkiye
Tez Danışmanı: Abdulkadir Develi
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Desteklendiği Program: YÖK 100/2000 Programı
Özet:
Sosyal Politika Uygulaması Olarak Türkiye’de Koruyucu Aile Sistemi:
Karşılaştırmaları Bir Analiz
Çalışmanın amacı: Türkiye’de uygulanan koruyucu aile modelinde çeşitli nedenlerle
devlet koruması altına alınan çocukların ve aynı şekilde ailenin de yaşadığı süreçlerin
tespitidir. Bu tespitler esnasında doğrudan veya dolaylı yönden uygulanan politikaların,
aksayan yönlerinin dünyadaki uygulanan örneklerle karşılaştırılması, etkilerinin
incelenerek yeni sosyal politikalar üretilmesi yönünde tavsiyelerde bulunarak, çözüm
yolları için literatüre katkıda bulunmak temel amaçtır.
Çalışma yöntemi: Bu çalışma aileler ve çocukların uyum sürecine, yönelik uygulamalı bir
araştırmadır. Çalışmanın genel bakış açısı ve merkezinde koruyucu aile politikasının
uygulanması esnasındaki edinilen tecrübelerin gündeme getirilmesidir. Uygulanan
politikalara istinaden yapılan derinlemesine mülakatlarda elde edilen bulguların, mevcut
durumun iyileştirilmesine yönelik bir sosyal politika uygulaması için referans verilmiştir.
Çalışmanın sonuçları: Bu çalışmada kullanılan karşılaştırmalı etki analizi yönteminin
yapılması için saha çalışması yapılmış, koruyucu aileler ve koruyucu aile dernekleri ile
görüşülmüştür. Türkiye karşılaştırması için sistemin en fazla hareket gördüğü dört büyük
şehir, Ankara, İstanbul, İzmir ve Denizli şehirleri seçilmiştir. Koruyucu aile dernekleri ve
aileler ile temasa geçilmiş, (20) yirmi aile ile yüz yüze mülakat, (3) üç aile ile de internet
üzerinden anket formu ile görüşülmüştür. Ankara ve İzmir’de görüşülen ailelerin haricinde,
10 (on) aile iletişim kurulmuş ancak çekincelerinden dolayı görüşmeyi kabul
etmemişlerdir. Aileler ile kurum arasında iletişim eksikliğinin olması en dikkat çekici
konulardan biridir. Devletin kendi kurumları arasında koordinasyon eksikliği, okulların
çocuklara bakış açıları, biyolojik ailelerin koruyucu ailelerin sosyal ve aile çevrelerinin
tutumları incelenmiştir. Türkiye ve Dünyadaki uygulamaların karşılaştırılmasında
farklılıklar vardır. Sosyal ve kültürel yapıların ve uygulama yöntemlerinin, ülkelere göre
değişiklik gösterdiği yapılan literatür taramalarında incelenmiştir. Dünyadaki koruyucu
aile sisteminin işleyişinin farklı bir yönü özellikle Avrupa ülkelerinde sivil toplum
kuruluşları, dernekler, ajanslar yerel yönetimlerin denetiminde daha aktif çalışmaları göze
çarpmaktadır. Türkiye’de ise bu yönde sadece koruyucu aile dernekleri aktif bir pozisyon
almaktadırlar. Bu şekliyle izlenen sosyal politikalarda, sivil toplum kuruluşlarına, vakıflara
vb. gönüllü organizasyonlara yönelik çalışmalara daha çok ağırlık verilmelidir.