Cumhuriyet Döneminde Ayasofya

Tez Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Tarih, Türkiye

Tez Danışmanı: Mithat Atabay

Tezin Onay Tarihi: 2008

Tezin Dili: Türkçe

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Ayasofya (Saint Sophia) kelime anlamı olarak “ilahi hikmet” anlamına gelir. Ayasofyalar: birinci Ayasofya, ikinci Ayasofya ve bugün Ayasofya müzesi olarak gördüğümüz bina ise üçüncü Ayasofya’dır. Üçüncü Ayasofya 27 Aralık 537’de açıldı. İustinianus’un yaptırmış olduğu bu bina ilk yapıldığında yapım hataları taşıyordu. Bu yapım problemlerinin birincisi ve en önemlisi Ayasofya’nın kubbesiydi.

Ayasofya’nın ilk kubbesi daha basıktı. Bu basıklıktan dolayı kubbe daha fazla baskı uyguluyordu. 557’de olan depremde kubbe zarar görmüştü. Kubbe 7 Mayıs 558’de oluşan depremde tamamıyla çöktü. Kubbe, Genç İsidoros tarafından onarıldı. Kubbe bu onarımda yaklaşık olarak 6.25 m. yükseltildi. Ayasofya’nın tarihi bir çeşit tamirler tarihidir.

IV Murat zamanından Sultan Abdülmecid zamanına kadar Osmanlılar Ayasofya ile fazlaca ilgilenmediler. Sultan Abdülmecid Ayasofya’yı restore etti. Ayasofya da Abdülmecid zamanında yapılan Fossati restorasyonu Ayasofya’nın müze oluşuna giden yolda birinci adımdı.

Ayasofya’nın müze oluşunda ikinci adım ise Cumhuriyetin ilk dönemlerinde Thomas Whittemore’a Ayasofya’da mozaik çalışmaları için izin verilmesidir. Atatürk Ayasofya’yı haç ve hilalin çatışmasından kurtararak kültürler ve dinler arası çatışmayı engellemek için müze yapılmasını istemişti. Ayasofya 24.11.1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararı ile müzeye dönüştürüldü. Ayasofya’nın bugünkü statüsü müzedir. Ayasofya’nın statüsünde yapılan bu değişiklik idari tasarruf sonucu oluşturuldu.