Akademik Veri Yönetim Sistemi
XIII. Uluslararası Dünya Dili Türkçe Sempozyumu, Rize, Türkiye, 14 - 16 Ekim 2021, cilt.2, ss.245-280, (Tam Metin Bildiri)
Bağımsız bir alan olarak 1970’lerden itibaren varlık gösteren metindilbilim, bir metnin yapısını ve o metni oluşturan ögeler arasındaki çeşitli ilişkileri konu edinir. Bağdaşıklık ve tutarlılık, metindilbilimde bir metnin ‘metin’ olabilmesi için taşıması gereken iki temel özelliktir. Yüzey yapıda gerçekleşen bağdaşıklık, metindeki ögeler arasında çeşitli ilişkiler kuran ve metnin bütünlüğünü sağlayan dil bilgisel özelliklerin uygunluğu olarak tanımlanabilir. Tutarlılık ise metnin derin yapısında yer alan anlam bağlantısıdır. Metnin dil özelliklerine yoğunlaşılan bu çalışmada, bu iki temel özellikten yalnızca bağdaşıklık ele alınmıştır. Çünkü bir metnin bağdaşıklık görünümleri esasen o metnin dil bilgisi özellikleriyle sağlanır. Çalışmada ele alınan metin, Seyf-i Sarâyî’nin Gülistan Tercümesi’nde 12a/12 ile 15a/9 satırları arasında yer alan hikâyedir. Bu hikâyenin bağdaşıklık görünümleri ele alınırken ‘gönderim’, ‘değiştirim’, ‘eksiltili anlatım’, ‘bağlama unsurları’ ve ‘sözlüksel bağdaşıklık’ özellikleri değerlendirilmiştir. Dil ögelerinin yapı ve anlam bakımından farklılıklar göstermesi sebebi ile, bu özellikler kendi içinde pek çok alt başlığa ayrılmıştır. Çalışmada ulaşılan sonuçlar, bu hikâyenin bahsi geçen bağdaşıklık görünümlerinin tamamını barındırdığı ve sağlam bir metin yapısına sahip olduğu yönündedir. Ancak yazarın metinde bağdaşıklığın bütün unsurlarından eşit derecede faydalanmadığı görülür. Hikâyenin öğüt verici nitelikte olması ve yazarın üslubu, metindeki bazı bağdaşıklık unsurlarının diğerlerinden daha az ya da daha fazla ön plana çıkmasını sağlamıştır. Faydalanılan özelliklerin metindeki yoğunluğu, yazarın üslubu hakkında yorum yapma imkânı vermektedir.
Anahtar Kelimeler: Metindilbilim, Seyf-i Sarâyî, Gülistan Tercümesi,
Bağdaşıklık, Gönderim.
Textlinguistics, which has existed as an independent field since the 1970s, deals with the structure of a text and the various relations between the elements that make up that text. Cohesion and coherence are two basic features that a text must have in order to be a ‘text’ in textlinguistics. Cohesion in the surface structure can be defined as the compatibility of grammatical features that establish various relationships between the elements in the text and ensure the integrity of the text. Coherence, on the other hand, is the connection of meaning in the deep structure of the text. In this study, which focuses on the linguistic features of the text, only cohesion is discussed among these two basic features. Because the cohesion appearances of a text are essentially provided by the grammatical features of that text. The text handled in the study is the story between lines 12a/12 and 15a/9 in Seyf-i Sarâyî’s Gülistan Translation. While considering the cohesion appearances of this story, ‘reference’, ‘substitution’, ‘ellipsis’, ‘conjunction’ and ‘lexical cohesion’ features were evaluated. Since language elements differ in terms of structure and meaning, these features are divided into many subtitles. The results reached in the study are that this story contains all the cohesion appearances mentioned and has a solid text structure. However, it is seen that the author does not benefit equally from all the elements of cohesion in the text. The advisory nature of the story and the author’s style has provided some elements of cohesion in the text to come to the fore more or less than others. The intensity of the features used in the text gives the opportunity to comment on the author’s style.
Keywords: Textlinguistics, Seyf-i Sarâyî, the Translation of Gulistan,
Cohesion, Reference